Erzurum’un batısında bulunan Aziziye, eski adıyla Ilıca, Erzurum’un üç merkez ilçesinden biri ve şehrin önemli termal turizm merkezlerinden biridir. Erzurum şehir merkezine yaklaşık 14 km uzaklıkta bulunan ilçe; kaplıcaları, tarihî geçmişi, geniş ovaları, akarsuları, mesire alanları ve dağlık doğal çevresi ile dikkat çeker.
Aziziye aynı zamanda Erzurum’un kış turizmi altyapısıyla termal turizmini bir araya getirme potansiyeline sahip ilçelerinden biridir. İlçenin Palandöken’e yakınlığı, kaplıca turizmi ile kış sporlarının aynı seyahat programında değerlendirilmesine olanak sağlar.
Aziziye Hakkında Genel Bilgiler
- İl: Erzurum
- Bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
- Eski adı: Ilıca
- Erzurum şehir merkezine uzaklık: Yaklaşık 14 km
- Rakım: Yaklaşık 1.812 metre
- Yüzölçümü: Yaklaşık 1.687 km²
- Öne çıkan turizm: Termal turizm, doğa turizmi, tarih ve kırsal turizm
- Önemli doğal alanlar: Karasu, Pulur Çayı, Serçeme Çayı, Kuzgun Barajı
- Önemli tarihî alan: Karaz Höyüğü
Aziziye’nin kuzeyinde 3.288 metre yüksekliğe ulaşan Kargapazarı Dağları, batısında ise Daphan Ovası bulunur. İlçenin Erzurum ve Daphan ovalarındaki kesimleri daha düz ve tarıma elverişliyken kuzey bölümleri daha engebeli bir coğrafyaya sahiptir.
Aziziye’nin Tarihi
Aziziye’nin tarihî geçmişi oldukça eskidir. İlçenin en önemli arkeolojik noktalarından biri olan Karaz Höyüğü, günümüzde Kahramanlar Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır.
Kaymakamlık kaynaklarında Karaz çevresindeki yerleşim geçmişinin MÖ 4000’lere kadar uzandığı ve höyükte 1942 ve 1944 yıllarında arkeolojik kazılar yapıldığı belirtilmektedir.
Bölge tarih boyunca farklı medeniyetlerin egemenliği altında kalmıştır. Malazgirt Zaferi sonrasında Türklerin hâkimiyetine giren bölge, daha sonra Saltuklular, Anadolu Selçukluları, Moğollar, Karakoyunlular, Timur ve Osmanlı dönemlerini yaşamıştır.
Osmanlı döneminde Ilıca kaplıcaları da önem taşımıştır. Kaymakamlık kaynaklarında Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’ın doğu seferleri sırasında Ilıca’da konakladığı aktarılmaktadır.
Aziziye’de Gezilecek Yerler
1. Ilıca Kaplıcaları
Aziziye’nin turizm açısından en önemli değerlerinin başında Ilıca Kaplıcaları gelir.
Kaplıcaların geçmişi oldukça eskiye dayanmaktadır. Kaymakamlık bilgilerine göre tesis içerisinde Büyük Havuz, Oluklu Havuz ve Zincirli Havuz olmak üzere üç bölüm ve toplam 10 banyo bulunmaktadır.
Termal su, özellikle dinlenme ve wellness amacıyla değerlendirilebilir. Kaplıcaların bulunduğu alan, Erzurum’un soğuk ikliminde sıcak su deneyimi yaşamak isteyen ziyaretçiler için farklı bir alternatif oluşturur.
Kaplıca ziyaretinde yapılabilecekler:
- Termal havuz deneyimi
- Dinlenme
- Wellness ve spa aktiviteleri
- Termal konaklama
- Erzurum gezisiyle birlikte günübirlik ziyaret
Termal sular sağlık amaçlı kullanıldığında kişisel sağlık durumuna göre doktor görüşü alınması uygun olur.
2. Karaz Höyüğü
Karaz Höyüğü, Aziziye’nin en önemli arkeolojik değerlerinden biridir.
Kahramanlar Köyü yakınlarında bulunan höyükte yapılan kazılar, bölgedeki yerleşim tarihinin binlerce yıl öncesine uzandığını göstermektedir. 1940’lı yıllarda gerçekleştirilen kazılarda tarih öncesi dönemlere ait buluntular ortaya çıkarılmıştır.
Arkeoloji ve Anadolu’nun ilk yerleşimleriyle ilgilenenler için Karaz Höyüğü, Erzurum çevresindeki önemli kültürel duraklardan biridir.
3. Balıklı Göl
Aziziye’nin doğal ve kültürel açıdan ilginç noktalarından biri Balıklı Göldür.
Söğütlü Köyü’nde bulunan gölet, yerel halk tarafından özel ve kutsal kabul edilen balıklarıyla tanınmaktadır. Kaymakamlık kaynaklarında alanın sit olarak tescil edildiği ve mesire yeri olarak kullanıldığı belirtilmektedir. İlçe merkezine yaklaşık 7 km uzaklıktadır.
Burada:
- Piknik
- Doğa yürüyüşü
- Fotoğrafçılık
- Göl manzarası izleme
- Kırsal çevre gezisi
yapılabilir.
Balıkların yerel inançlar nedeniyle korunması, alanın kültürel karakterinin önemli bir parçasıdır.
4. Kuzgun Barajı
Kuzgun Barajı, Aziziye çevresindeki önemli doğal ve rekreasyon alanlarından biridir.
Kaymakamlık, baraj suyunun temizliği nedeniyle balıkçılık açısından uygun olduğunu ve çevresinin turizm açısından geliştirilebilecek potansiyel taşıdığını belirtmektedir.
Baraj çevresi özellikle:
- Balıkçılık
- Piknik
- Fotoğrafçılık
- Doğa gezileri
- Kuş gözlemciliği
için değerlendirilebilir.
Suyun ve kıyı alanlarının güncel kullanım durumunu ziyaret öncesinde kontrol etmek faydalıdır.
5. Pulur Çayı
Aziziye’nin doğal peyzajında önemli yere sahip akarsulardan biri Pulur Çayıdır.
İlçe içerisinden geçen çay, özellikle yeşil alanlarla birlikte değerlendirildiğinde mesire ve doğa turizmi açısından potansiyel taşımaktadır. Kaymakamlık, Pulur Çayı boyunca çevre düzenlemesi yapılmasının rekreasyon ve doğa turizmine katkı sağlayabileceğini belirtmektedir.
Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında çevresi doğa gezileri için daha elverişlidir.
6. Karasu Nehri
Aziziye sınırlarından geçen Karasu, bölgenin önemli akarsularındandır.
Karasu, Fırat Nehri sisteminin önemli kollarından biridir. İlçe sınırlarında çeşitli akarsularla birleşerek bölgenin doğal coğrafyasının şekillenmesine katkıda bulunur.
Akarsu çevresi özellikle:
- Doğa fotoğrafçılığı
- Kırsal keşif
- Kuş gözlemciliği
- Manzara seyri
için değerlendirilebilir.
7. Serçeme Çayı
Aziziye sınırlarından geçen Serçeme Çayı, ilçenin önemli su kaynaklarından biridir.
Dağlık alanlardan gelen akarsuyun çevresi özellikle ilkbaharda doğa açısından canlı bir görünüm kazanır.
Doğa tutkunları için Serçeme çevresindeki kırsal alanlar, daha az bilinen keşif rotaları oluşturabilir.
8. Kargapazarı Dağları
Aziziye’nin kuzeyindeki Kargapazarı Dağları, ilçenin en etkileyici doğal oluşumlarından biridir.
Dağların yüksekliği 3.288 metreye kadar ulaşmaktadır.
Dağlık çevrede:
- Trekking
- Dağ yürüyüşü
- Fotoğrafçılık
- Yayla gezileri
- Doğa gözlemi
gibi aktiviteler yapılabilir.
Yüksek rakım nedeniyle yürüyüşlerde hava koşulları ve arazi şartları dikkate alınmalıdır.
Aziziye’de Termal Turizm
Aziziye’nin Erzurum turizmi açısından en büyük avantajlarından biri termal kaynaklarıdır.
Erzurum denildiğinde çoğu kişinin aklına kış turizmi ve Palandöken gelir. Ancak Aziziye, şehrin turizm çeşitliliğine termal turizm boyutunu eklemektedir.
Bu nedenle ilçede ideal bir seyahat kombinasyonu:
Kayak + kaplıca + Erzurum kültür turizmi
şeklinde oluşturulabilir.
Kışın Palandöken’de kayak yaptıktan sonra Aziziye’de termal tesislerden yararlanmak, Erzurum seyahatini çeşitlendiren güzel bir seçenek olabilir.
Aziziye’de Doğa Turizmi
Aziziye’nin ovaları, dağları, akarsuları ve barajları farklı doğa aktiviteleri için potansiyel oluşturmaktadır.
Yapılabilecek Aktiviteler
- Trekking
- Piknik
- Kamp
- Balıkçılık
- Fotoğrafçılık
- Bisiklet
- Kuş gözlemciliği
- Yayla gezileri
- Kırsal alan keşifleri
Özellikle Kuzgun Barajı, Balıklı Göl ve Pulur Çayı çevresi doğa odaklı bir gezi programına dahil edilebilir.
Aziziye’de Kırsal Turizm
İlçenin köylerinde tarım ve hayvancılık önemli ekonomik faaliyetler arasındadır. Bu nedenle Aziziye, şehir merkezinden uzaklaşmadan kırsal Doğu Anadolu yaşamını görmek isteyenler için uygun bir destinasyondur.
Kırsal bölgelerde:
- Tarım faaliyetleri
- Hayvancılık
- Köy yaşamı
- Geleneksel yemekler
- Yerel üretim
- Yaylacılık
gibi kültürel unsurları görmek mümkündür.
Aziziye Mutfağı
Aziziye’de Erzurum’un geleneksel mutfak kültürünün başlıca örneklerini bulabilirsiniz.
Tadılabilecek Lezzetler
- Cağ kebabı
- Erzurum ketesi
- Erzurum su böreği
- Ayran aşı
- Herle çorbası
- Kesme çorbası
- Hengel
- Lor dolması
- Çiriş yemekleri
- Bulgur pilavı
- Kavurma
- Tandır ekmeği
Termal ve doğa gezilerinin ardından yöresel Erzurum yemeklerini denemek, seyahatin kültürel yönünü güçlendirebilir.
Aziziye’de Konaklama
Aziziye, Erzurum şehir merkezine yakınlığı sayesinde konaklama konusunda avantajlıdır.
İlçede:
- Termal tesisler
- Oteller
- Pansiyonlar
- Kamu konaklama tesisleri
gibi seçenekler değerlendirilebilir.
Ayrıca Erzurum şehir merkezinde konaklayıp Aziziye’yi günübirlik ziyaret etmek oldukça kolaydır.
Özellikle termal tatil amacıyla gelenler için ilçede doğrudan konaklamak daha avantajlı olabilir.
Aziziye’ye Nasıl Gidilir?
Karayolu
Aziziye, Erzurum’un batısında ve E-80 karayolu üzerinde bulunur. Bu konum ilçenin ulaşım açısından önemli avantajlarından biridir.
Erzurum ile Aşkale arasındaki karayolu üzerinden ilçeye ulaşılabilir.
Demiryolu
Kars–İstanbul demiryolu hattının ilçeden geçmesi, Aziziye’ye ulaşım açısından önemli bir başka özelliktir.
Havayolu
Erzurum Havalimanı’nın ilçeye yakın olması, şehir dışından gelen ziyaretçilerin Aziziye’ye ulaşmasını kolaylaştırır.
Aziziye’ye Ne Zaman Gidilir?
İlkbahar
Karların erimesiyle birlikte ova ve akarsu çevreleri canlanır.
Doğa gezileri ve fotoğrafçılık için uygun dönemdir.
Yaz
Kaplıcalar, piknik alanları, göller, baraj ve köy gezileri için en rahat dönemlerden biridir.
Özellikle Erzurum’un serin yaz akşamları, yüksek rakımlı bölgelerde seyahat etmek isteyenler için avantaj sağlayabilir.
Sonbahar
Dağlık alanlarda renk değişimleri başlar. Fotoğrafçılık ve sakin doğa gezileri için uygundur.
Kış
Aziziye’nin termal turizm açısından en ilginç dönemlerinden biridir.
Kar manzarası eşliğinde kaplıca deneyimi, ilçenin kış aylarındaki en karakteristik turizm faaliyetlerinden biridir.
Aziziye’de Fotoğrafçılık
Fotoğraf tutkunları için ilçede oldukça çeşitli manzaralar bulunmaktadır.
Özellikle:
- Kargapazarı Dağları
- Daphan Ovası
- Erzurum Ovası
- Balıklı Göl
- Kuzgun Barajı
- Pulur Çayı
- Karasu
- Köy yolları
- Kaplıca çevresi
- Kış manzaraları
fotoğraf açısından değerlendirilebilir.
Gün doğumu ve gün batımı saatlerinde ova ve dağların birlikte görüldüğü manzaralar özellikle etkileyici olabilir.
Aziziye’de Yapılabilecek Aktiviteler
Aziziye’de farklı ilgi alanlarına yönelik çok sayıda aktivite planlanabilir:
- Kaplıcaya girmek
- Termal tatil yapmak
- Balıklı Göl’ü ziyaret etmek
- Kuzgun Barajı’na gitmek
- Pulur Çayı çevresinde yürümek
- Kargapazarı Dağları’nı keşfetmek
- Köy gezileri yapmak
- Piknik yapmak
- Balıkçılık
- Fotoğrafçılık
- Erzurum şehir merkezini keşfetmek
- Palandöken’de kayak yapmak
Aziziye İçin 1 Günlük Gezi Programı
Sabah
Erzurum şehir merkezinden Aziziye’ye hareket.
İlçe merkezinde kısa bir gezi yaptıktan sonra Ilıca Kaplıcaları ziyaret edilebilir.
Öğle
Yöresel Erzurum yemeklerinden tadın.
Öğleden Sonra
Balıklı Göl veya Kuzgun Barajı çevresine giderek doğa ve fotoğraf gezisi yapabilirsiniz.
Akşam
Erzurum merkeze dönüş veya termal tesiste konaklama.
Aziziye İçin 2 Günlük Gezi Programı
1. Gün – Termal ve Kültür
- Ilıca
- Termal tesisler
- Karaz Höyüğü
- İlçe merkezi
- Yöresel yemekler
- Termal konaklama
2. Gün – Doğa
- Balıklı Göl
- Kuzgun Barajı
- Pulur Çayı
- Köy yolları
- Kargapazarı Dağları manzaraları
- Erzurum’a dönüş
Kışın Aziziye Gezisi
Kış mevsiminde Aziziye’yi ziyaret edenler için farklı bir rota oluşturulabilir:
Erzurum → Aziziye kaplıcaları → Palandöken → Erzurum
Sabah veya gündüz Palandöken’de kış sporları yapılırken, günün başka bir bölümünde Aziziye’de termal tesislerden yararlanılabilir.
Bu kombinasyon, Erzurum’un iki farklı turizm değerini bir araya getirir:
Kış turizmi + termal turizm.
Aziziye Kaymakamlığı da ilçenin Palandöken’e yakınlığının bu iki turizm türünün birlikte değerlendirilmesi açısından avantaj oluşturduğunu belirtmektedir.
Aziziye’yi Erzurum Gezi Programına Dahil Etmek
Aziziye’nin Erzurum merkezine yakın olması nedeniyle ilçeyi şehir gezisinin bir parçası haline getirmek oldukça kolaydır.
Örneğin:
1. Gün: Erzurum şehir merkezi
2. Gün: Palandöken + Aziziye kaplıcaları
3. Gün: Aziziye kırsal alanları + Kuzgun Barajı
4. Gün: Aşkale yönü + Erzincan
şeklinde bir rota hazırlanabilir.
Aziziye Seyahat İpuçları
- Kaplıca tesislerini kullanmadan önce güncel çalışma durumunu kontrol edin.
- Termal suyu sağlık amacıyla kullanıyorsanız doktor tavsiyesi alın.
- Kış aylarında araçla seyahat ederken kış lastiği ve gerekli ekipmanları bulundurun.
- Yüksek kesimlerde hava koşulları hızla değişebilir.
- Dağ yürüyüşlerinde tek başına uzak bölgelere gitmekten kaçının.
- Balıklı Göl’deki balıkların korunmasına ve bölgenin yerel geleneklerine saygı gösterin.
- Kırsal alanlarda özel mülklere ve tarım arazilerine izinsiz girmeyin.
- Doğal alanlarda çöp bırakmayın.
Aziziye, Erzurum’un turizm çeşitliliğini en iyi gösteren ilçelerden biridir. Ilıca kaplıcaları termal turizmin temelini oluştururken, Karaz Höyüğü binlerce yıllık yerleşim tarihine ışık tutar. Balıklı Göl, Kuzgun Barajı, Pulur Çayı, Karasu ve Kargapazarı Dağları ise ilçenin doğal zenginliklerini ortaya koyar.
Erzurum’un kış turizmiyle tanınan Palandöken bölgesine yakınlığı da Aziziye’ye önemli bir avantaj kazandırır. Böylece aynı seyahat içerisinde kayak, kaplıca, tarih, doğa ve yöresel mutfak bir arada deneyimlenebilir.
Aziziye; termal tatil, doğa gezisi, tarih, kırsal turizm ve Erzurum’un geleneksel kültürünü keşfetmek isteyenler için Erzurum seyahat programına mutlaka eklenebilecek ilçelerden biridir.