Rize’nin batısında, Karadeniz kıyısında yer alan İyidere, masmavi denizi, yemyeşil yamaçları, tarihi taş köprüleri, eşsiz doğal güzellikleri ve zengin kültürel mirasıyla öne çıkan küçük ama etkileyici bir ilçedir. Rize şehir merkezine yaklaşık 15 kilometre uzaklıkta bulunan İyidere, Karadeniz’in huzurlu atmosferini yaşamak isteyen ziyaretçiler için ideal bir destinasyondur. Özellikle Pileki Mağarası, sahil plajları, tarihi kemer köprüleri ve Feretiko (Rize Bezi) dokumacılığı ile tanınan ilçe, doğa ve kültür turizmini bir arada sunmaktadır.
İyidere’nin Tarihi
İyidere’nin eski adı Aspet olup, adını ilçeden geçen İyidere Çayından almıştır. Bölgenin tarihi MÖ 700’lü yıllara kadar uzanmakta; Miletoslular, Roma, Bizans ve Pontus uygarlıklarının hâkimiyetinde kaldıktan sonra 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethetmesiyle Osmanlı topraklarına katılmıştır. Cumhuriyet döneminde uzun yıllar bucak olarak yönetilen İyidere, 21 Mayıs 1990 tarihinde ilçe statüsü kazanmıştır.
Coğrafi Yapısı
İyidere;
- Doğuda Derepazarı
- Batıda Trabzon’un Of ilçesi
- Güneyde Kalkandere
- Kuzeyde Karadeniz
ile çevrilidir.
Yaklaşık 25 km² yüzölçümüne sahip olan ilçe, kıyı şeridinden başlayıp kısa mesafede yükselen yeşil tepeler, çay bahçeleri ve ormanlarla çevrilidir. İlçenin ekonomisinde çay tarımı ve balıkçılık önemli yer tutmaktadır.
İyidere’ye Ne Zaman Gidilir?
İyidere dört mevsim ziyaret edilebilir.
İlkbahar
- Çay bahçeleri yeşermeye başlar.
- Doğa yürüyüşleri için ideal dönemdir.
Yaz
- Deniz keyfi
- Plajlar
- Kamp ve piknik
Sonbahar
- Çay hasadı
- Doğa fotoğrafçılığı
Kış
- Yağmurlu Karadeniz atmosferi
- Sakin kıyı manzaraları
En uygun ziyaret dönemi Mayıs-Eylül aylarıdır.
İyidere’de Gezilecek Yerler
1. Pileki Mağarası
İlçenin en önemli turistik değeri olan Pileki Mağarası, insan eliyle oluşturulmuş sıra dışı bir mağaradır. Yüzyıllar boyunca Karadeniz mutfağında kullanılan pileki taşı burada çıkarılmıştır. Yaklaşık 1,5 kilometre uzunluğa sahip mağarada oyulmuş galeriler, tüneller, küçük gölcükler ve doğal sarkıt oluşumları görülebilir. Günümüzde ışıklandırılarak turizme kazandırılmıştır.
2. İyidere Plajı
Karadeniz kıyısındaki İyidere Plajı, Rize’nin doğal yapısını büyük ölçüde koruyabilmiş nadir sahillerinden biridir. Yaz aylarında yüzme, yürüyüş ve gün batımı manzaraları için tercih edilmektedir.
3. Yalıköy Plajı
İlçenin en bilinen sahil alanlarından biri olan Yalıköy Plajı, temiz denizi ve geniş kıyısıyla özellikle yaz sezonunda ziyaretçilerin uğrak noktasıdır.
4. Sarayköy Plajı
Karadeniz kıyısında yer alan Sarayköy Plajı, sakin atmosferi ve doğal yapısıyla aileler için uygun dinlenme alanlarından biridir.
5. Pileki Park Mesire Alanı
Pileki Mağarası yakınında bulunan mesire alanı; piknik masaları, yürüyüş yolları ve dinlenme alanlarıyla doğa içinde keyifli vakit geçirmek isteyenler için güzel bir seçenektir.
6. Tarihi Taş Kemer Köprüler
İyidere’nin Yalıköy, Köşklü ve Denizgören köylerinde Osmanlı döneminden günümüze ulaşan taş kemer köprüler bulunmaktadır. Bu köprüler Karadeniz’in geleneksel mimarisini yansıtan önemli yapılardır.
7. Su Değirmenleri
İlçe genelinde bulunan tarihi su değirmenleri, geçmişte mısır ve tahıl öğütmek amacıyla kullanılan geleneksel yapılardır ve kırsal yaşamın önemli simgelerindendir.
8. Çay Bahçeleri
İyidere’nin yamaçlarını kaplayan çay bahçeleri, ziyaretçilere Karadeniz’in simgesi olan çayın üretim sürecini yakından görme fırsatı sunar.
İyidere’de Yapılacak Aktiviteler
- Pileki Mağarası’nı keşfetmek
- Çay bahçelerinde yürüyüş yapmak
- Karadeniz kıyısında yüzmek
- Sahilde bisiklet sürmek
- Doğa fotoğrafçılığı
- Tarihi taş köprüleri ziyaret etmek
- Piknik yapmak
- Balık tutmak
- Feretiko dokuma atölyelerini gezmek
- Yerel pazarları keşfetmek
Kültürel Miras
İyidere, Feretiko (Rize Bezi) dokumacılığıyla tanınmaktadır. Kendir ipliğinden el tezgâhlarında dokunan bu geleneksel kumaş, yüzyıllardır bölgenin en önemli el sanatlarından biridir. Ayrıca ilçede Karadeniz kültürünün vazgeçilmezi olan horon, kemençe ve yöresel festivaller yaşatılmaktadır.
İyidere Mutfağı
Karadeniz mutfağının zengin lezzetleri İyidere’de de öne çıkar.
Mutlaka denenmesi gereken yemekler:
- Hamsikoli (hamsili ekmek)
- Hamsili pilav
- Muhlama (kuymak)
- Karalahana sarması
- Karalahana çorbası
- Turşu kavurması
- Mısır ekmeği
- Laz böreği
- Pepeçura
- Taze Karadeniz balıkları
Alışveriş
İyidere’den alınabilecek yöresel ürünler:
- Feretiko (Rize Bezi)
- Çay
- Karadeniz balı
- Mısır unu
- El dokuması ürünler
- Yöresel reçeller
- Ahşap el sanatları
- Karalahana ve yöresel gıda ürünleri
Konaklama
İyidere’de butik oteller, pansiyonlar ve apart konaklama seçenekleri bulunmaktadır. Ayrıca Rize şehir merkezine yakın olması sayesinde ziyaretçiler şehir merkezindeki konaklama tesislerini de tercih edebilir.
Ulaşım
İyidere;
- Rize şehir merkezine yaklaşık 15 km
- Trabzon’a yaklaşık 55 km
- Derepazarı’na yaklaşık 6 km
- Of’a yaklaşık 11 km
- Kalkandere’ye yaklaşık 16 km
mesafededir. İlçeye Karadeniz Sahil Yolu (D010) üzerinden yıl boyunca kolay ulaşım sağlanmaktadır.
Yakın Gezilecek Yerler
- Derepazarı
- Kalkandere
- Rize Merkez
- Of (Trabzon)
- Ziraat Botanik Çay Bahçesi
- Rize Kalesi
- İkizdere Vadisi
- Ayder Yaylası
Fotoğraf Tutkunları İçin En Güzel Noktalar
- Pileki Mağarası
- İyidere Plajı
- Yalıköy Sahili
- Tarihi taş kemer köprüler
- Çay bahçeleri
- Karadeniz kıyısında gün batımı
- Pileki Park Mesire Alanı
Seyahat İpuçları
- Pileki Mağarası’nı gezerken kaymaz tabanlı ayakkabı tercih edin.
- Yaz aylarında bile Karadeniz’de ani yağışlara karşı yanınızda yağmurluk bulundurmanız faydalı olacaktır.
- Feretiko dokuma atölyelerini ziyaret ederek geleneksel üretim sürecini yakından görebilir ve el emeği ürünler satın alabilirsiniz.
- Sahil yürüyüşlerinde gün doğumu ve gün batımı saatleri fotoğraf çekimi için en ideal zamanlardır.
İyidere; Pileki Mağarası, İyidere ve Yalıköy plajları, tarihi taş kemer köprüleri, çay bahçeleri ve Feretiko dokumacılığı ile Rize’nin hem doğal hem de kültürel zenginliklerini bir arada sunan özel ilçelerinden biridir. Karadeniz’in sakin kıyılarında huzurlu bir tatil geçirmek, yöresel lezzetleri keşfetmek ve otantik Karadeniz yaşamını deneyimlemek isteyen gezginler için İyidere, mutlaka görülmesi gereken destinasyonlardan biridir.