Alaçam, Samsun iline bağlı bir belediye ve ilçe olup yüzölçümü 598 km2’dir. Bilim adamları Alaçam’ın antik Zaliche veya Zaliches kentinin bulunduğu yer olduğuna inanmaktadır. Alaçam uzun bir tarihe sahiptir. Bölge Büyük İskender tarafından alınmadan önce Frigler, Kimmerler, Lidyalılar ve Persler tarafından ele geçirilmiştir. MÖ 1. yüzyılda Pontus Krallığı gelmiş ve bu krallık da Roma İmparatorluğu tarafından ilhak edilmiştir. Roma İmparatorluğu’nun bölünmesinden sonra Bizanslılar kasabayı Zalikus olarak adlandırmışlardır.
Selçuklular kasabayı Uluköy olarak adlandırmış, 1385 yılına kadar kısa bir süre Candaroğulları Beyliği’nin bir parçası olmuş ve Alaçam ilçesi adını almıştır. Alaçam adı, bölgeye özgü çam ağaçlarından ladin anlamına gelmektedir. Daha sonra 1398 yılında Osmanlı İmparatorluğu’na katılan Alaçam, I. Dünya Savaşı’ndan sonra bir Türk kasabası haline gelmiştir.
Alaçam ilçesinin ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bölgenin çoğunda olduğu gibi tütün önde gelen tarımsal üründür. Bunu buğday, pirinç, mısır ve fındık üretimi takip eder. Ayrıca bazı meyve ve sebze yetiştiriciliği de vardır. Karadeniz kıyısında olması nedeniyle balıkçılık da yapılmaktadır. Hayvancılık ve besi hayvancılığı yapılmaktadır.
Alaçam doğal çevresiyle tanınmaktadır. İlçenin 2 km kuzeyinde, Karadeniz sahillerinde, adını ormanın içinde olduğu söylenen Geyikkoşan Baba Türbesi’nden alan çınar ve kavak ağaçlarından oluşan koruluklar bulunmaktadır. Burası hem piknik alanı hem de denize girilebilecek bir yerdir.
İlçenin güneyinde 1.500 m yükseklikteki Dürtmen Yaylası da bir mesire alanıdır. Kızılırmak Nehri deltasının bir bölümü ilçe sınırları içerisindedir.
Her yıl 6 Mayıs tarihinde Hıdırellez Şenlikleri düzenlenmektedir. Bu festival ulusal amatör güreşçilerin müsabakalarına sahne olur. Festivalin kökeninin 600 yıllık bir efsaneye dayandığı ve bu efsaneye göre bir Arap ordu komutanının kasabanın fakir halkına sığır eti dağıttığı söylenmektedir. Yayla, Alaçam’da yaşayan insanların boş zamanlarında geldikleri bir yerdir. Turistler burada konaklayabilmektedir.