Samsun’un güneyinde, Orta Karadeniz’in iç kesimlerinde bulunan Havza, özellikle kaplıcaları, Milli Mücadele tarihi, Atatürk’ün Havza günleri, tarihî hamamları, geleneksel evleri ve doğal güzellikleri ile öne çıkan bir ilçedir. Samsun’a yaklaşık 84 km uzaklıkta bulunan Havza’nın tarihi Hitit dönemine kadar uzanır. İlçe, 25 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Atatürk’ün Havza’ya gelmesi ve burada 18 gün kalarak Milli Mücadele’nin önemli çalışmalarını yürütmesi nedeniyle Cumhuriyet tarihi açısından da özel bir konuma sahiptir.

Havza’yı gezerken Atatürk Evi ve Müzesi + Kaplıcalar Bölgesi + tarihî hamamlar + Havza Evleri + Kurt Köprü şeklinde bir rota oluşturmak, ilçenin tarihî ve doğal yönlerini birlikte keşfetmek için iyi bir seçenektir.

1. Havza Atatürk Evi ve Müzesi

Havza’nın en önemli tarihî yapısı Havza Atatürk Evi ve Müzesidir.

Bina, 25 Mayıs–13 Haziran 1919 tarihleri arasında Mustafa Kemal Paşa’nın 9. Ordu Müfettişliği Havza Karargâhı olarak kullandığı tarihî Mesudiye Oteli’dir. Atatürk burada Milli Mücadele’nin ilk önemli çalışmalarını yürütmüş, toplantılar gerçekleştirmiş ve Havza Genelgesi’nin hazırlanması sürecinde önemli faaliyetlerde bulunmuştur.

Günümüzde müze olarak düzenlenen yapıda Atatürk’ün Havza’daki günleriyle ilgili bilgi, belge ve tarihî eşyalar sergilenmektedir.

Neden görülmeli?

• Milli Mücadele tarihi açısından çok önemli
• Atatürk’ün çalışma ve konaklama mekânı
• Havza’nın tarihî merkezinde bulunuyor
• İlçenin en önemli kültür durağı

2. Havza Kaplıcaları

Havza’nın turizm kimliğinin en önemli unsuru kaplıcalarıdır.

Havza’daki termal kaynakların geçmişi yüzyıllar öncesine uzanır. Günümüzde de kaplıca turizmi ilçenin başlıca turizm faaliyetlerinden biridir. Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Havza’yı termal turizm açısından öne çıkan ilçelerden biri olarak tanımlamaktadır.

Havza Kaymakamlığı’na göre kaplıca suyunun sıcaklığı yaklaşık 56°C olup termal kaynaklar sağlık turizmi amacıyla kullanılmaktadır.

Yapılabilecekler:

• Termal havuzlardan yararlanmak
• Hamam kültürünü deneyimlemek
• Termal otellerde konaklamak
• Dinlenme ve wellness programlarına katılmak

Tedavi amacıyla kullanılacak termal sular konusunda doktor tavsiyesi alınması uygun olur.

3. Aslanağzı-Kızgözü Kaplıcası

Aslanağzı-Kızgözü Kaplıcası, Havza’nın tarihî termal yapıları arasında en önemlilerindendir.

Yapı aynı zamanda Vakıf Hamamı adıyla da bilinir. Tarihî hamam mimarisi ile kaplıca kültürünü bir arada yaşatır. Havza Kaymakamlığı’nın güncel sayfalarında yapı, ilçenin önemli mimari kültür varlıklarından biri olarak listelenmektedir.

Havza’nın termal geçmişini anlamak isteyenlerin mutlaka görmesi gereken yapılardan biridir.

4. Sultan Mesud Hamamı

Sultan Mesud Hamamı, Havza’nın tarihî kaplıca kültürünün önemli temsilcilerindendir.

Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Havza’nın tarihî kaplıca yapıları arasında Sultan Mesud Hamamı’nı ve Şadi Paşa Hamamı’nı belirtmektedir. Bu yapıların mimari özelliklerinin Selçuklu dönemini işaret ettiği ifade edilmektedir.

Havza’nın termal turizm geçmişinin yalnızca modern tesislerden ibaret olmadığını gösteren önemli bir tarihî mirastır.

5. Şadi Paşa Hamamı

Havza’nın diğer önemli tarihî hamamlarından biri Şadi Paşa Hamamıdır.

Sultan Mesud Hamamı ile birlikte değerlendirildiğinde Havza’nın yüzyıllardır süren hamam ve kaplıca geleneğinin anlaşılmasına yardımcı olur. Her iki yapı da tarihî termal mimarinin önemli örnekleri arasında gösterilmektedir.

6. Tarihî Havza Evleri

Havza’nın geleneksel şehir dokusunu görmek isteyenler için Tarihî Havza Evleri önemli bir gezi noktasıdır.

Bahçelievler Mahallesi’nde 19. yüzyılda yapıldığı tahmin edilen beş tarihî konak bulunmaktadır. Yapılar koruma altına alınmış olup geleneksel konut mimarisinin özelliklerini taşımaktadır.

Bu evler arasında özellikle Ali Osman Ağa Konağı ve Bayram Ağa Konağı tarihî açıdan dikkat çekmektedir. Ali Osman Ağa Konağı, Atatürk’ün Havza’ya gelişi sırasında kendisine tahsis edilen yapılardan biri olmuştur.

7. Ali Osman Ağa Konağı

Ali Osman Ağa Konağı, Havza’nın Milli Mücadele tarihini geleneksel konut mimarisiyle birleştiren önemli yapılarından biridir.

Atatürk’ün Havza’ya gelişi sırasında kendisine tahsis edilen tarihî konaklardan biri olması nedeniyle özel bir öneme sahiptir.

Havza Atatürk Evi ile birlikte ziyaret edildiğinde Atatürk’ün ilçedeki faaliyetleri hakkında daha kapsamlı bir fikir edinilebilir.

8. Bayram Ağa Konağı

Bahçelievler Mahallesi’ndeki tarihî konaklardan biri de Bayram Ağa Konağıdır.

Milli Mücadele döneminde Havza’nın yerel tarihine ilişkin önemli isimlerle bağlantılı olan konak, geleneksel Havza evlerinin mimari özelliklerini incelemek açısından değerlidir.

9. Kurt Köprü

Havza ile Vezirköprü arasındaki güzergâhta bulunan Kurt Köprü, ilçenin en önemli tarihî yapılarından biridir.

Köprü, Havza’nın tarihî ulaşım yollarını ve bölgenin geçmişteki ticaret bağlantılarını anlamak açısından önemlidir. Havza Kaymakamlığı güncel kültür varlıkları arasında Kurt Köprü’yü özellikle listelemektedir.

Samsun turizm materyallerinde de Havza’dan Vezirköprü yönüne giderken Kurt Köprü’nün görülebilecek önemli tarihî yapılardan biri olduğu belirtilmektedir.

10. Havza Kent Merkezi

Havza’nın merkezinde tarihî yapılar, hamamlar, camiler, geleneksel evler ve günlük şehir yaşamı bir arada görülebilir.

Özellikle 25 Mayıs Caddesi ve çevresindeki tarihî alanlarda yürüyüş yapmak, ilçenin atmosferini tanımak için güzel bir seçenektir.

Kent merkezinde tarihî yapıları gezerken yerel kahvehanelerde mola vermek ve yöresel yemekleri tatmak da geziye farklı bir boyut kazandırır.

11. Havza Kevser Camii

Havza Kevser Camii, ilçe merkezinde görülebilecek tarihî ve kültürel yapılardan biridir.

Merkezi konumu nedeniyle Havza şehir gezisi sırasında kolaylıkla ziyaret edilebilir. Tarihî çarşı ve diğer merkezî yapılarla birlikte değerlendirilebilir.

12. Yörgüç Paşa Camii

Yörgüç Paşa Camii, Havza’nın tarihî ibadet yapıları arasında yer alır.

İmaret çevresindeki konumu nedeniyle tarihî şehir merkezinin gezi rotasına eklenebilir.

13. Havza İmaret Bölgesi

Havza’nın tarihî termal yapıları ve merkezî mimari eserleri arasında İmaret çevresi önemli bir yere sahiptir.

Kaplıca kültürü, hamamlar ve tarihî şehir dokusu burada birbirine yaklaşır. Havza’nın tarihî merkezini yürüyerek keşfetmek isteyenler için iyi bir başlangıç noktasıdır.

14. Havza’nın Doğal Çevresi

Havza yalnızca termal turizm ve tarih açısından değil, ormanlık alanları, tepeleri ve kırsal peyzajı ile de dikkat çeker.

İlçenin çevresindeki yüksek kesimlerde doğa yürüyüşleri, köy gezileri ve fotoğrafçılık yapılabilir.

Özellikle ilkbahar ve sonbaharda kırsal çevrenin görünümü oldukça güzeldir.

15. Kaşyayla ve Çevresi

Havza’nın doğal turizm potansiyelinde yayla ve ormanlık alanlar önemli bir yer tutar.

Kaymakamlığın güncel duyurularında Kaşyayla Tabiat Parkı işletmeciliği de yer almaktadır. Bu durum bölgenin doğa turizmi açısından değerlendirildiğini göstermektedir.

Yürüyüş, piknik, kamp ve doğa fotoğrafçılığı açısından değerlendirilebilecek alanlar arasındadır.

Havza’da Yapılacak Aktiviteler

Havza’da tarih, termal turizm ve doğa aktivitelerini bir arada gerçekleştirmek mümkündür:

• Havza Atatürk Evi’ni ziyaret etmek
• Milli Mücadele tarihini keşfetmek
• Kaplıcalarda dinlenmek
• Tarihî hamamları görmek
• Havza Evleri arasında yürümek
• Ali Osman Ağa Konağı’nı görmek
• Kurt Köprü’yü ziyaret etmek
• Tarihî camileri keşfetmek
• İmaret çevresinde yürümek
• Yaylalara çıkmak
• Orman yürüyüşleri yapmak
• Piknik yapmak
• Doğa fotoğrafçılığı yapmak
• Yerel yemekleri tatmak
• Termal otellerde konaklamak

Havza’da Ne Yenir?

Havza mutfağı Samsun ve Orta Karadeniz mutfak kültürünün özelliklerini taşır.

Özellikle:

• Kaz tiridi
• Tavuk tiridi
• Keşkek
• Mısır yemekleri
• Karalahana yemekleri
• Pide
• Köfte
• Et yemekleri
• Ev yapımı mantı
• Yöresel hamur işleri
• Bal
• Fındık

denebilir.

Havza’da yerel yemek denemek isteyenler arasında Yeşil Vadi Kaztirit Evi ve Hasret ET ve Kuzu evi gibi işletmeler değerlendirilebilir.

Havza’da Alışveriş

Havza’dan alınabilecek yöresel ürünler arasında:

• Bal
• Fındık
• Fındık ürünleri
• Köy peyniri
• Tereyağı
• Reçel
• Yöresel tarım ürünleri
• Ev yapımı gıda ürünleri

öne çıkar.

Özellikle köy pazarlarında ve yerel üreticilerden alınan ürünler, Havza gezisinden hatıra götürmek için değerlendirilebilir.

Havza’da Kaç Gün Kalınır?

Havza’nın merkezindeki tarihî yapıları görmek ve kaplıcaları deneyimlemek için 1 gün yeterli olabilir.

Ancak termal tesislerde dinlenmek, çevredeki doğal alanları görmek ve Kurt Köprü’yü de ziyaret etmek için 2 gün daha uygun olacaktır.

1 Günlük Havza Rotası

Sabah:
Havza Atatürk Evi → Tarihî Havza Evleri → Ali Osman Ağa Konağı

Öğle:
Yöresel yemek

Öğleden sonra:
Kaplıcalar Bölgesi → Aslanağzı-Kızgözü Kaplıcası → Sultan Mesud Hamamı → Şadi Paşa Hamamı

Akşam:
Havza merkezinde yürüyüş ve termal dinlenme

2 Günlük Havza Rotası

1. gün:
Atatürk Evi → Tarihî Havza Evleri → camiler → tarihî merkez → kaplıcalar

2. gün:
Kurt Köprü → Kaşyayla ve çevresi → kırsal alanlar → Havza’ya dönüş

Havza’ya Ne Zaman Gidilir?

İlkbahar: Doğa yürüyüşleri ve kırsal alanları keşfetmek için güzel bir dönemdir.

Yaz: Termal turizm ve çevredeki doğal alanlar için uygundur.

Sonbahar: Ormanlık alanların renkleri nedeniyle fotoğrafçılık açısından güzeldir.

Kış: Kaplıca turizmi için özellikle cazip olabilir. Soğuk havada termal sulardan yararlanmak Havza’nın en karakteristik deneyimlerinden biridir.

Atatürk ve Milli Mücadele tarihine ilgi duyanlar açısından 25 Mayıs da özel bir tarihtir. Havza Kaymakamlığı’nın güncel etkinlik kayıtlarında 25 Mayıs Atatürk’ü Anma ve Termal Turizm Festivali yer almaktadır.

Havza Gezi Rotaları

Tarih Rotası

Havza Atatürk Evi → Tarihî Havza Evleri → Ali Osman Ağa Konağı → Bayram Ağa Konağı → tarihî camiler

Termal Rota

Kaplıcalar Bölgesi → Aslanağzı-Kızgözü Kaplıcası → Sultan Mesud Hamamı → Şadi Paşa Hamamı

Doğa Rotası

Havza → Kaşyayla → ormanlık alanlar → kırsal mahalleler

Tarih ve Doğa Rotası

Havza → Kurt Köprü → çevredeki doğal alanlar → Havza merkez

Havza’da Gezilecek Yerler – Kısa Liste

1. Havza Atatürk Evi ve Müzesi
2. Havza Kaplıcaları
3. Aslanağzı-Kızgözü Kaplıcası
4. Sultan Mesud Hamamı
5. Şadi Paşa Hamamı
6. Tarihî Havza Evleri
7. Ali Osman Ağa Konağı
8. Bayram Ağa Konağı
9. Kurt Köprü
10. Havza Kent Merkezi
11. Havza Kevser Camii
12. Yörgüç Paşa Camii
13. Havza İmaret Bölgesi
14. Kaşyayla ve çevresi
15. Havza’nın ormanlık ve kırsal alanları

Havza Neden Görülmeli?

Havza, Samsun’un Milli Mücadele tarihi ile termal turizmi aynı yerde buluşturan önemli ilçelerinden biridir. Atatürk’ün 1919’da kullandığı Mesudiye Oteli’nin bugün müze olarak korunması, ilçeye Cumhuriyet tarihi açısından olağanüstü bir değer kazandırmaktadır.

Bunun yanında 2500 yılı aşan geçmişe sahip olduğu belirtilen kaplıca kültürü, tarihî hamamları, geleneksel Havza evleri ve Kurt Köprü gibi yapıları ilçenin kültürel zenginliğini tamamlar.

Havza’yı gezerken Atatürk Evi + tarihî Havza Evleri + Kaplıcalar + tarihî hamamlar + Kurt Köprü rotasını takip etmek, ilçenin tarihî, termal ve doğal özelliklerini bir arada görmek için en kapsamlı seçeneklerden biridir.