Gezilecek Yerler Atabey, Isparta

1. Gazi Ertokuş Medresesi

Medrese, I. Alaaddin Keykubat döneminde, Selçuklu komutanlarından Mübarizeddin Ertokuş tarafından 1224 yılında inşa edilmiştir. Medresenin taşları Agrai (Atabey) ve Seleukeia Sidera (Bayat) kalıntılarından getirilmiştir. Kapalı Tip Medrese kategorisine ait olan bu yapı, dış avlu, iç avlu, türbe ve medrese odalarından meydana gelir. Medresenin hücreleri yer katta bulunur ve üstleri kubbelidir. İç avluda bir havuz ve ortası açık bir kubbe üstündedir. Bu kubbe, dört mermer direğe yarım kemerlerle yaslanmaktadır. Medresenin girişi ve yan kısımları, sonraki Selçuklu medreselerine kıyasla daha basit bir süslemeye sahiptir. Ancak bu sade yapının içinde portal, birkaç bordürle zenginleştirilerek olgun bir cephe etkisi oluşturulmuştur. Medresede, boyut ve uyum açısından gerçekten nadir bir etkiye ulaşılmıştır. Taş mihrabı ile Anadolu Selçuklu yapılarının ender örneklerinden biridir.

2. Ertokuş Kümbeti

Medresenin batı tarafına bitişik olan Ertokuş Kümbeti, sekizgen gövdesi ve külah biçimli üst örtüsüyle Selçuklu türbe mimarisinin dikkat çekici örneklerinden biridir. Kare kaide üzerine yükselen yapının taş ve tuğla işçiliği özellikle görülmeye değerdir. Kümbetin Mübarizeddin Ertokuş’a ait olduğu kabul edilmektedir.

3. Seleukeia Sidera Antik Kenti

Atabey’e doğru giderken Bayat Köyü civarında yer alan kentin, Seleukos Kralı I. Seleukos Nikator (MÖ 312-280) ya da oğlu I. Antiokhos Soter (MÖ 280-261) tarafından inşa edildiği düşünülmektedir. Kentin adı İmparator Cladius zamanında Claudia Seleukeia iken, M.S. 7. yüzyılda Seleukeia Sidera olmuştur. Kentte akropol, sur duvarları, tonozlu yan girişi sağlam kalmış tiyatro, akropolün güneybatısında Hellenistik Döneme (MÖ 330-30) ait bir tapınak, güneyinde ana kayaya oyulmuş basamaklı merdiven ve tünelle erişilen bir sarnıç bulunmaktadır. Akropolün güneydoğu yamaçlarında, kuzey arka duvarlarını hatıl delikli ana kayanın oluşturduğu “Hatıllı Yapı” adında mekanlar ve bu mekanların güneyinde her iki tarafında apsis bulunan, niteliği belirlenemeyen “Oval Yapı” yer almaktadır.

Isparta’nın yaklaşık 22–23 kilometre kuzeyinde yer alan Atabey, özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalan eserleri, antik yerleşimleri ve arkeolojik alanlarıyla dikkat çeken küçük ama tarih açısından oldukça zengin bir ilçedir. İlçenin geçmişi Kalkolitik Çağ’a kadar uzanırken, çevresindeki höyükler ve Seleukeia Sidera Antik Kenti bölgenin çok daha eski dönemlerden itibaren yerleşim gördüğünü ortaya koymaktadır.

4. Sinan Camii / Kurşunlu Camii

Atabey merkezindeki tarihi camilerden biri olan Sinan Camii, 1591 yılında Mimar Sinan üslubunda inşa edilmiştir. Tek kubbeli yapının kubbesi kurşunla kaplı olduğu için Kurşunlu Camii adıyla da bilinir. Caminin mimari ayrıntıları, özellikle minaresi ve taş işçiliği, Osmanlı döneminin klasik mimari anlayışını yansıtır.

5. Feyzullah Paşa Camii

Yapım yılı 1645-1648 arasında gerçekleşmiştir. Caminin üzeri daha önce toprak damla ile kaplıydı, fakat zamanla bozulduğu için 1924’te yıkılıp bugünkü haliyle yeniden inşa edilmiştir. Yapım aşamasında geleneksel unsurları barındıran ahşap sütunlar ve tahta süslemeler olduğu gibi yeniden kullanılmıştır. Caminin tuğla minaresi sağlam olduğu için olduğu gibi korunmuştur. Minarenin kuzey yönüne bakan bölümünde, kürsü ile gövde arasında, yani pabuç kısmında 1861 yılına ait bir kitabe bulunmaktadır. Bu kitabede minarenin söz konusu tarihte Mehmed Uşşaki tarafından inşa edildiği ifade edilmektedir.

6. Göndürle Höyük ve Küp Mezarları

Harmanören (Göndürle) çevresindeki höyükler Atabey’in tarih öncesi dönemlerine ışık tutmaktadır. Göndürle Höyük’te yapılan araştırmalar, bölgede Kalkolitik Çağ’ın sonlarından itibaren uzun süreli yerleşim bulunduğunu göstermektedir. Burada ortaya çıkarılan küp mezarlar özellikle İlk Tunç Çağı ve Orta Tunç Çağı açısından önem taşır.

Atabey’in kültür turizmi kaynaklarında Göndürle’de ortaya çıkarılan 41 küp mezar da ilçenin önemli arkeolojik değerleri arasında sayılmaktadır.

7. Göndürle I ve Göndürle II Höyükleri

Harmanören çevresindeki Göndürle I ve Göndürle II Höyükleri, Atabey’in tarih öncesi geçmişini araştırmak açısından önemlidir. Bu alanlardan elde edilen buluntular İlk Tunç Çağı dönemine tarihlendirilmektedir.

8. Pamuk Höyük

Atabey çevresindeki önemli arkeolojik alanlardan biri de Pamuk Höyük‘tür. İlçenin tarih boyunca farklı uygarlıklara ev sahipliği yaptığını gösteren höyüklerden biri olan alan, Atabey’in arkeoloji rotasına dahil edilebilir.

9. Bayat ve Yamaç Paraşütü

Atabey ile Bayat çevresi yalnızca tarihi alanlarıyla değil, doğa ve açık hava aktiviteleriyle de değerlendirilebilir. Isparta–Atabey yolu üzerinde, Bayat Köyü sınırları içerisindeki tepelerde yamaç paraşütü yapılabilmektedir. Alan, bölgenin yüksek kesimlerinden manzara izlemek isteyenler açısından da ilgi çekicidir.

10. İslamköy ve Gül Bahçeleri

Atabey’e bağlı İslamköy, Isparta’nın gül yetiştiriciliği kültürünü yakından görmek isteyenler için güzel bir duraktır. Bölgede gül bahçeleri bulunur ve yetiştirilen güller çeşitli tesislerde işlenir. İslamköy ayrıca yöresel ekmeğiyle de tanınmaktadır.

Atabey’de ne yapılır?

• Selçuklu mimarisinin önemli örneklerinden Ertokuş Medresesi’ni ziyaret edin.
• Medresenin hemen yanındaki Ertokuş Kümbeti’ni görün.
• Seleukeia Sidera Antik Kenti çevresini keşfedin.
• Sinan Camii ve Feyzullah Paşa Camii gibi tarihi Osmanlı eserlerini inceleyin.
• Harmanören’deki Göndürle arkeolojik alanlarını keşfedin.
• Bayat çevresinde doğa ve açık hava aktivitelerine zaman ayırın.
• Mevsiminde İslamköy’ün gül bahçelerini görün.
• Yerel ürünlerden ve özellikle İslamköy’ün yöresel ekmeğinden tadın.

Atabey gezi rotası

Atabey merkez → Ertokuş Medresesi → Ertokuş Kümbeti → Sinan/Kurşunlu Camii → Feyzullah Paşa Camii → Harmanören/Göndürle → Bayat → Seleukeia Sidera Antik Kenti → İslamköy

Atabey, büyük turistik merkezler kadar yoğun olmayan; Selçuklu mimarisi, antik kentler, höyükler, Osmanlı eserleri ve Isparta’nın gül kültürünü aynı gezi içerisinde bir araya getirebilen bir destinasyondur. Özellikle tarih ve kültür turizmi açısından Isparta çevresinde günübirlik keşfedilebilecek önemli yerlerden biridir.