Yazar: Arda

Yusufeli vadilerinde, İspir yolu üzerindeki bir köyde bulunan Dört Kilise kalıntıları da dahil olmak üzere çok sayıda tarihi Gürcü kilisesi bulunmaktadır. Karadeniz bölgesinin tipik halk müziği ve kültüründe klarnet tipi zurna, davul ve tulum yer almaktadır.

– Armaşen kalesi
– Ersis kalesi
– Nihak kalesi
– Savangin, deşifre edilmemiş bir yazı sistemiyle yazılmış bir yazıtın bulunduğu tarih öncesi bir mağara
– Oşnak kalesi
– İşhan manastırı
– Ögdem kalesi
– Peterek kalesi
– Parhal manastırı

Damar Karagöl
Murgul ilçesinin Damar köyünde yer alan ve doğal güzellikleriyle bilinen 2 bin 600 rakımlı Tiryal Dağı’nın eteklerindeki Karagöl Murgul’da ziyaret edilecek yerlerin öncüllerindendir. Artvin bölgesinde yaygın olarak bulunan Karagöller, kentin turizmine büyük katkılar sunuyor. Şavşat ve Borçka ilçelerindeki Karagöller, her geçen gün artan bir ilgiyle karşılanmaktadır.

Bir yıl içinde yaklaşık 600 bin ziyaretçi çeken Borçka Karagöl, şehrin turizmine önemli bir destek sağlamıştır. Murgul’a ait Damar Mahallesi’ndeki krater gölünü turizm sektörüne kazandırmak amacıyla yoğun çabalar harcanmaktadır. Karagöl’de araçların ve insanların ulaşımını rahat ve konforlu bir şekilde sağlamak amacıyla, 5 kilometresi ham yol olan toplamda 7 kilometre uzunluğunda yol genişletme ve sanat yapısı çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

Murgul Deliklikaya Şelalesi
Artvin’in Murgul ilçesindeki Başköy’de yer alan doğa harikası Delikli Kaya Şelalesi, bölgeye yapılan yol sayesinde ziyaretçi akınına uğramıştır. Kayanın arasından akan suyla oluşan bu nadir manzaranın popülaritesi hızla sosyal medyada yayıldı.

Yerli ve yabancı turizmin Artvin’de cazibe merkezi haline gelen bölgesine, turizm firmaları da turlar düzenlemeye başladı. Türkiye’deki sayısız şelalenin arasında öne çıkarak insanları Karadeniz’in en uç noktasına taşıyan bu etkileyici doğa harikası, adeta gizli bir cennet görüntüsü sergiliyor.

Murgul ilçesine bağlı Başköy’deki dik ormanlık alanda, köylüler dışında hiç kimsenin farkında olmadığı bir kayanın içinden çıkan şelale bölgesi, Murgul’a yolunuz düştüğünde “görmeden dönmeyin” listenize eklemeniz gereken bir yer.

Bu doğal güzellik, tortul kayaç üzerindeki kireç ve kil taşının su tarafından aşındırılmasıyla meydana gelmiş olan, 4 metre yarıçaplı doğal bir delikten akan suyun 7 metre yükseklikten dökülmesiyle oluşmuştur. Yöre halkı, ona ‘Delikli Kaya’ adını vermiş.

Camili Bölgesi Biyosfer Alanı, Camili (Macahel) Yöresi’nde 6 köy bulunmaktadır. Daha önce Camili (Macahel) nahiyesinin merkezi olan Camili Köyü, bu yüzden resmi olarak “Camili Bucak Merkezi Köyü” olarak adlandırılır. Köyün bir zamanlar kullandığı isim Hertvis’tir. Bu terim, “Hevi” (dar ve derin dere/vadi) ile “irtvis” (karmakarışık, birleşim) kelimelerinin birleşimidir ve “dereler/sular bir araya geliyor” anlamına gelir. Aslında Efeler deresi Camili’de Uğur-Maral dereleri ile birleşmektedir. Bucak yönetimi olmasa da Camili Köyü bölgenin merkezinde yer almaktadır.

Beyazsu Yaylası, Borçka ilçesinin Balcı Köyü’nde yer almaktadır. Balcı Köyü, Borçka ilçe merkezine 13 kilometre uzaklıktadır. ‘Otingo Ormanları Kaplıcası’ olarak da bilinmektedir. Bu şifalı su kaynağının yanında küçük bir otel ve sosyal alanlar mevcuttur.

Otingo Çermiği | Borçka ilçesindeki Balcı Köyü’nde yer almaktadır. Balcı Köyü, Borçka ilçe merkezine 13 kilometre uzaklıktadır. ‘Otingo Ormanları Termali’ olarak da bilinmektedir. Bu şifalı su kaynağının yanında küçük bir otel ve sosyal olanaklar mevcuttur.

Karagöl, Kuzey Anadolu Dağları’nın uzantısı sayılan Karçal Dağları’nın (3415 m) kuzeybatısında bulunmaktadır. Yönetim açısından Artvin iline bağlı Borçka İlçesi sınırlarında bulunan göl, ilçe merkezine 27 km mesafededir. Bir heyelan sonucu oluşan göl, deniz seviyesinden 1450-1480 m yükseklikte bulunmaktadır. Karagöl, biri büyük diğeri küçük iki gölden meydana gelmekte olup, alanı yaklaşık 50 000 m² ve en derin noktası 25 m’dir.

Yıldız Gölü | Beyazsu Yaylası – Yıldızlı Göl, Beyazsu Yaylası, Karçal Dağları’na yaslanmış, oldukça güzel bir yayladır. Borçka İlçesi ile Beyazsu Yaylası arasındaki uzaklık yaklaşık 50 kilometre, Artvin ile aralarındaki mesafe ise 82 km’dir. Yaylada kamp ve konaklama alanları bulunmaktadır.

İbrikli Kilisesi | Literatürde adı geçmemekle beraber çevredeki diğer Hıristiyan dini yapılarla benzerlikler taşıdığından, bu yapının muhtemelen Ortaçağ döneminde Bagratlılar tarafından yapılmış olduğu düşünülmektedir.

Macahel | Camili (Macahel) Bölgesi, 6 köy barındırmaktadır. Önceden Camili (Macahel) bucak merkezinin bulunduğu Camili Köyü, bu sebeple resmi olarak “Camili Bucak Merkezi Köyü” olarak adlandırılmaktadır. Köyün bir önceki ismi Hertvis’tir.

Gorgit Efeler Milli Parkı | Artvin İli, Borçka İlçesi, Camili köyü sınırları içerisindeki Camili ormanlarının Gorgit kısmı 490.5 hektar olup, Efeler köyü çevresindeki alan ise 1453 hektar büyüklüğündedir.

Düzköy Tarihi Camii, Borçka’nın Düzköy bölgesinde bulunmaktadır. Kitabesi olmamasına rağmen, daha sonra yapılan incelemeler sonucunda, kuzey cephesine yerleştirilen levhaya göre, Hicri 1266 (M. 1850) yılında köylüler tarafından inşa edilmiştir. Geçici tamiratlarla ayakta kalan cami, ibadet için açıktır.

Demirciler Kemer Köprüsü | Üzerinde kitabesi bulunmayan bu yapı, yerel bilgilere dayanarak, köyden olan ve Köstence’de Valilik yapmış “Osman Paşa” tarafından, muhtemelen XVIII. yüzyılda inşa edilmiştir. Yapı, tek gözlü ve eğimli yola sahip köprüler kategorisindedir. 33 metre uzunluğunda ve 2.8 metre genişliğindedir.

Muratlı Camii, Borçka’nın Muratlı Köyü’nde bulunmaktadır. Mahfile ulaşan kapının üzerindeki yazıta göre yapı, Hicri 1262 Miladi 1846 yılında, Ahmet Usta (Aslan oğlu) tarafından yapılmıştır. Üzerindeki kitabelere göre, Hicri 1263 Miladi 1847 yılında Uzunhasan Zade Hüseyin Alemdar tarafından minber yaptırılmış, Sağıroğlu Hüseyin Ağa tarafından da mahfil katı inşa edilmiştir.

Maral Şelalesi, Karçal Dağları’nın (3 bin 415 metre) üç tarafından çevrelediği Maçahel Vadisi’nde yer almakta olup, 65 metreye yakın bir yükseklikten akmaktadır. Ladin ve kayın ağaçları arasında, rengârenk kelebeklerle dolu dik bir yamaçtan aşağı inen şelale yolu son derece zorludur.

Güreşen Kemer Köprüleri | Üzerinde kitabe yer almadığı için ne zaman inşa edildiği bilinmemektedir. Ancak bu bölgede sıkça yer alan köprülerin geç Osmanlı döneminde inşa edildiği göz önüne alındığında, buranın da muhtemelen XVIII. yüzyılın sonlarına doğru yapıldığı ifade edilebilir. Günümüze korkulukları dışında, sağlam bir şekilde ulaşmıştır.

Karçal Dağları | Karçal Dağları, WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı) ve IUCN (Dünya Doğayı Koruma Birliği) tarafından tanımlanmış olan, dünya çapında korunmaya öncelikli “200 Ekolojik Bölge”den biri olan “Kafkasya ve Kuzey Anadolu Ilıman Kuşak Ormanları” içerisinde yer almaktadır. Bölge, Avrupa ve Orta Asya’yı kapsayan coğrafyadaki en geniş doğal yaşlı orman ekosistemlerini barındırmaktadır.

İlçedeki tarihi yapılar, medreseler, camiler ve mezarlıklar, ilgili kişilerce her mevsim ziyaret edilebilmektedir. Beşikdağ Kapılı Kaya Mağarası, Şahmelik Kalesi ve Adacık kale kalıntıları, Yumru Dağı, Kilise Kıran kalıntıları, Ceneviz kalıntıları ve yerleşim alanları olarak gözlemlenmektedir.

Beşikdüzü sahilinde Karadeniz Bölgesi’nin en güzel sahil parkı olarak bilinen Şehit Üsteğmen Erdal Kurtoğlu Parkı, Doğu Gözaçan Kültür Parkı (Amfi Tiyatro), Çağlar Parkı ve Adacık mahallesindeki Belediye Plajı sosyal tesislerinde tüm olanaklar bulunmaktadır. Ayrıca Beşikdağ turizm ve Doğa Sporları Merkezi projesi kapsamında inşa edilecek Teleferik, ilçenin turizm potansiyelini yükseltecektir.

Babaeski’deki bazı tarihi yerler

Eski Cami, 1467 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde inşa edilmiştir. Halen kullanılmaktadır.
Cedid Ali Paşa Camii, 1555 yılında Kanuni Sultan Süleyman döneminde büyük mimar Sinan tarafından inşa edilmiştir. Yine Sinan tarafından tasarlanan Edirne’deki büyük Selimiye Camii tarzında inşa edilmiştir. Balkan Savaşları sırasında Bulgar ordusu tarafından tahrip edilmiş ve daha sonra yeniden inşa edilmiştir. Halen ibadete de açıktır.
Dördüzlü Çeşme (Dört Yüzlü Çeşme), 17. yüzyılda inşa edilmiştir. Dört kenarı ve kare şeklinde ortalanmış bir kubbesi vardır.

Babaeski Köprüsü, 1633 yılında IV. Murad döneminde inşa edilmiştir. D-100 uluslararası karayolunun bir parçasıdır ve halen kullanılmaktadır.
Hamam, klasik tek kubbe tarzında inşa edilmiştir. Halen de kullanılmaktadır.
Atatürk İlköğretim Okulu, 1914 yılında dönemin kaymakamı Tevfik Gür tarafından yaptırılmıştır. Ahşap çatılı ve Osmanlı Türk tarzı saçaklı tek katlı bir yapıdır. Günümüzde Trakya Üniversitesi’nin meslek yüksekokulu olarak hizmet vermektedir.

İkizdere, sarp yamaçlı vadileri, zirveleri erişilebilir dağları, yemyeşil yaylaları, Günübirlik Yürüyüş – Trekking Etkinlikleri, tarihi kemer köprüleri ve çağlayarak akan dereleri ile dikkat çeken bir turizm merkezidir.

– Merkez Camisi
– Şimşirli köyündeki cami
– Güneyce kasabasındaki Hacı Şeyh camisi
– Güneyce köprüsü
– Şimşirli ve Ilıcaköy’deki maden suyu kaynakları
– Ayrıca Osmanlı döneminden kalma çok sayıda ilginç ahşap ev ve yürüyüş ve trekking için çok sayıda yüksek çayırlık alan bulunmaktadır:

– Çağrankaya Yaylası
– Sivrikaya’da Kara Orman Tavuğu Kuş Gözlemciliği
– Çamlık ormanlık alanı
– bal üreten Anzer Yaylası
– Ovit ve diğer yüksek mera alanları

Yaygın turist aktiviteleri arasında Tekkeköy’deki Sarı Halife Türbesi’ni ziyaret etmek, Sinirköy’deki (Sinoria) Ayvat’ta bir bardak çay içmek için dinlenmek veya yerel etin tadına bakmak sayılabilir.

Diğer ilgi çekici yerler arasında etkileyici manzaralara sahip yüksek bir plato olan Gölyanı (“yakındaki göl” anlamına gelir); Çakrak’taki eski kiliseler; yaz aylarında derede yüzmek; ve güneşli günlerde dağ manzarası sunan Akilbaba Tepesi (2.800 m) bulunmaktadır. Arazi, meşe, kızılağaç, çam ve fındık ağaçlarının bulunduğu hem plajları hem de ormanları içermektedir. Temmuz ayında Bulari, Kazikbeli ve Kümbet’te yaz festivalleri düzenlenmektedir.

– Dereköy Evleri ve Piknik Alanı
– Tarihi Gacık Hamamı
– Laledere Seyir Terası
– Burhaniye Orman Köyü
– Kabaklı Trekking Alanı
– Çukurköy Otantik Evleri
– İlyas Köy Camisi ve Steli

Gümüşhane zengin bir tarihi geçmişe sahiptir, bu nedenle birçok tarihi yer, cami, kilise, kale bulunmaktadır. Modern Sadak köyündeki Satala antik kenti, antik Roma İmparatorluğu’nun doğudaki en önemli askeri kampıydı. Burası Kolchians, Hititler, Asurlular, Urartular, Persler, Pontus Rumları, Romalılar ve Bizanslılar tarafından yönetilmiştir. Günümüzde Sadak köyünün geri kalanı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından koruma altına alınmıştır.

Ayrıca Süleymaniye Camii, daha önceki Gümüşhane yerleşiminde olup Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılmıştır. Alicli Agil Mağarası, Arili Mağarası, Altınbaşı Mağarası, Asarönü Ören Mağarası, Kartalkaya Mağarası, Ayiini Mağarası, K.Ardiçli Mağarası, Karçukuru Mağarası, Ardiçli Mağarası, Tepekli Mağarası, Uçbacalı Mağarası, Buz Mağarası ve İkisu Mağarası gibi oluşumunu Gümüşhane’nin jeolojisine ve özellikle kireçtaşlarına borçlu olan çok sayıda irili ufaklı mağara bulunmaktadır.