Tosya, Türkiye Cumhuriyeti’nin Karadeniz Bölgesi’nde bulunan Kastamonu iline bağlı bir ilçedir. Tosya Ovası’nın kuzey tarafında yer alır. Kaynağını Gevur Dağları’ndan alan ve ardından Devrez Çayı’na katılan Kurudere, ovasına yerleşmiştir. Güneyde en yüksek zirve 2.065 m ile Köstepe, kuzeyde ise 2.578 m ile Büyükhacettepe’dir. Tosya Ovası kuzeyde Ilgaz Dağları, güneyde ise Kös Dağları ve Geçmiş Dağları ile çevrilidir. Tosya Ovası, Kuzey Anadolu Fayının Ilgaz ve Kös Dağları yakınlarında meydana gelen çöküntü bölgesindedir.
Hititler devrinde Tosya ve Çorum’a bağlı İskilip ilçesinin yer aldığı bölgeye Tarittara ya da Turmitta adı veriliyordu. Tosya Kaşka, Hitit, Frigya, Kimmer, Lidya, Pers, Roma, Bizans, Danişment, Çobanlar, Candaroğulları Beyliği, Osmanlı, Moğol ve Selçuklu medeniyetlerinin sınırları içinde yer alan “Paflogonya” (Kastamonu) bölgesinin tarihi bir kazasıdır. Tosya’nın halkının tarih boyunca zaman zaman Orta Asya’dan Anadolu’nun farklı yerlerine göç ederek yerleşmiş Türkler olduğu tespit edilmiştir.
Bağcılık ve gümeleme Tosya halkının yaşam tarzında önemli bir yer almaktadır. İlkbaharda bağlarına giden Tosya halkı, tüm yazı burada geçirirken, ürettiği taze sebze ve meyveleri pazara getirip satmaktadır. Bunun yanı sıra turşu, reçel, pekmez, pelverde (marmelat) gibi kışa yönelik yiyecekleri de yapmaktadır. Büyük şehirlere göç eden insanlar yaz aylarında bağ evlerine gelerek tatil yapıp dinlenmekteler.
Kentleşmenin yol açtığı sorunlar nedeniyle bağ turizmi her geçen gün daha fazla önem taşımaktadır. Tahir Musa Ceylan’ın Yarım Adamın Aşkları adlı eserinin bir kısmı bu ilçede yer almaktadır. Her yıl Ağustos ayında yapılan ve sanatçıların katılımıyla 4 gün süren Uluslararası Tosya Kültür ve Pirinç Festivali’nin 23’üncüsü 2022 yılında gerçekleştirilmiştir. Tosya’nın en önemli ekonomik gelir kaynağı olan Tosya Pirinci üretimi öncelikli sıradadır.
İlçede yapılan ahşap kapı, pencere ve mobilyalar Türkiye genelinde satılmakta ve ayrıca yurt dışına ihraç edilmektedir. Gelişmişliğinin kanıtı olan ağaç sanayisinde 1500 işyeri ve 14 fabrika aktif olarak faaliyet göstermektedir. Ağaç sanayi, geleneksel ahşap kapı ve pencere üretiminin yanı sıra son dönemlerde çağdaş “Amerikan kapı” ve özellikle mutfak mobilyası sektöründe önemli ilerlemeler kaydetmiştir.
Bunların yanı sıra Tosya’ya ait Tosya Kesesi, Tosya Kuşağı, Tosya Bıçkısı ve Tosya Telası da ilçenin önemli gelir kaynaklarıdır. Ayrıca Türkiye, tel üretiminin %70’ini gerçekleştirmektedir. Coğrafi olarak Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Tosya’da Karadeniz’in yumuşatıcı etkisi pek hissedilmez.
Tosya Gezilecek Yerler
– Yeşilgöl
– Üçoluklar
– Üçoluklar
– Çukurhan
– Üçgürgen Yaylası